Czym są ZAiKS i ZPAV?

W praktyce jeden utwór może generować przychody z dwóch różnych źródeł, jeśli spełnione są określone warunki związane z autorstwem i produkcją nagrania. Różnice między nimi wynikają z tego, że jedno skupia się na warstwie twórczej, a drugie na samym nagraniu i jego eksploatacji. W zależności od tego, czy artysta działa samodzielnie, czy współpracuje z wytwórnią, zmienia się sposób podziału tantiem. Warto więc wiedzieć, jak wygląda to w praktyce, aby świadomie zarządzać swoimi prawami i potencjalnymi przychodami.

ZAiKS i ZPAV - porównanie

• ZAiKS zajmuje się autorami, czyli osobami, które napisały tekst, stworzyły melodię, kompozycję czy inne dzieło.
• ZPAV natomiast chroni producentów nagrań, czyli wytwórnie, a w przypadku self-made artystów także samych twórców, jeśli sami wydają swoje utwory. Różnica wynika z tego, że prawo autorskie chroni utwór jako dzieło, a prawo pokrewne chroni nagranie tego dzieła. Dlatego jedna piosenka może mieć tantiemy zarówno z ZAiKS, jak i z ZPAV.

Dla kogo jest ZAiKS?

ZAiKS to organizacja dla twórców: kompozytorów, autorów tekstów, pisarzy czy artystów wizualnych. Jeśli jesteś osobą, która pisze i komponuje własne piosenki, to ZAiKS jest miejscem, gdzie możesz odebrać tantiemy, gdy twoje utwory są grane w radiu, telewizji, klubach czy streamingu.

Nie trzeba od razu być członkiem, wystarczy zarejestrować swoje utwory, by zacząć otrzymywać wynagrodzenie. ZAiKS w życiu artysty pełni rolę pośrednika, który zbiera opłaty od użytkowników muzyki i przekazuje je autorom.

Dla kogo jest ZPAV?

ZPAV skupia się na producentach fonogramów i wideogramów. Jeśli jesteś self-made artystą i sam nagrywasz oraz wydajesz swoje utwory, to formalnie jesteś też producentem i możesz ubiegać się o tantiemy w ZPAV. Jeśli współpracujesz z dużą wytwórnią, to zwykle ona jest producentem i wtedy tantiemy trafiają do niej.

ZPAV pobiera wynagrodzenia od takich miejsc jak kluby, stacje radiowe, telewizje czy platformy streamingowe, a następnie dzieli je między producentów. Dlatego warto wiedzieć, że w wielu przypadkach oprócz ZAiKS można korzystać także ze ZPAV.

Dodatkowe korzyści z ZAiKS i ZPAV

Poza zbieraniem tantiem obie organizacje oferują też dodatkowe wsparcie. ZAiKS prowadzi działalność socjalną, edukacyjną i kulturalną - oferuje stypendia, fundusze pomocowe czy programy wsparcia.

ZPAV natomiast oprócz ochrony praw prowadzi też popularne zestawienia, takie jak OLiS (Oficjalna Lista Sprzedaży) czy raporty airplay (najczęściej grane utwory w radiu). Obie organizacje współpracują z zagranicznymi instytucjami, co pozwala odbierać tantiemy także z innych krajów.

Scenariusz nr 1 - Self-made artysta

Wyobraź sobie artystę, który sam pisze teksty, komponuje muzykę i nagrywa swoje piosenki, a potem wydaje je przez dystrybucję online (np. MUGO). W takiej sytuacji jest jednocześnie autorem i producentem. Oznacza to, że może pobierać tantiemy zarówno z ZAiKS (za prawa autorskie), jak i ze ZPAV (za prawa pokrewne producenta nagrania). Dzięki temu jedno nagranie daje mu dwa źródła wynagrodzeń. Dystrybucja online nie zabiera mu tych tantiem. To on pozostaje właścicielem praw i może sam zdecydować, czy zarejestruje się w tych stowarzyszeniach.

Scenariusz nr 2 - Artysta z dużą wytwórnią

Przykład artysty współpracującego z dużym labelem wygląda następująco: tekst pisze jeden autor, muzykę tworzy inny, a całość nagrywa i wydaje wytwórnia. Wtedy tantiemy z ZAiKS trafiają do autorów tekstu i muzyki, a ze ZPAV do producenta nagrania. Sam wokalista, jeśli nie brał udziału w pisaniu, nie otrzymuje tych tantiem, lecz zarabia głównie na kontrakcie fonograficznym i koncertach. To pokazuje, że o tym, z jakich źródeł artysta otrzyma wynagrodzenie. Decyduje jego faktyczna rola w procesie tworzenia i wydania muzyki.


Jesteś tu nowy/a? Zarejestruj się i zobacz, jakie możliwości stwarza MUGO!